In Nederland heeft de Italiaanse renaissance een toegangspoort, en dat is hier: het kasteel van Breda, dat Hendrik III van Nassau vanaf 1536 liet herbouwen tot een elegant paleis met galerijen, met plannen van een Italiaan uit Rome. Vóór Amsterdam, vóór Haarlem, stak in Breda de taal van het Zuiden de Rijn over.
Een Italiaans paleis in Brabant
Hendrik III van Nassau-Breda, groot heer in dienst van Karel V, wilde een residentie in de nieuwe mode. Hij liet Tommaso Vincidor van Bologna komen, een leerling van Rafaël, die voor Breda een paleis met hoven en galerijen van Italiaanse inspiratie ontwierp — iets ongekends in de Nederlanden van toen. Hendrik III stierf in 1538; zijn zoon René van Chalon zette het werk voort en bouwde in 1540 een kapel. Het kasteel ging daarna, door vererving, over op Willem I van Oranje — waarmee Breda een bakermat van het Huis Oranje-Nassau werd.
De naam die het JSON misleidt
Dit is de echte Vincidor: die van Breda, en van Breda alleen. (Lijsten die hem toeschrijven aan Hollandse gebouwen van 1600 vergissen zich een eeuw: hij was in 1536 gestorven.) Belegerd en heroverd tijdens de Tachtigjarige Oorlog — het beroemde beleg van 1624-1625, vereeuwigd door Velázquez —, is het kasteel nu de Koninklijke Militaire Academie (KMA). Te zien: de renaissancegalerijen, de binnenplaats, de silhouet aan de grachten (bezoek naar militair gebruik).
Wist je dat?
De overgave van Breda aan de Spanjaarden in 1625 werd door Velázquez geschilderd in De Lansen, een meesterwerk van het Prado: de overwinnaar reikt er de verliezer de hand met een spreekwoordelijk gebleven hoffelijkheid. Het renaissancekasteel van de Nassaus kwam zo de kunstgeschiedenis binnen door het penseel van de Spaanse vijand.
Praktisch
Het Kasteel van Breda staat in het centrum van Breda (Noord-Brabant); rijksmonument, zetel van de KMA (Koninklijke Militaire Academie) — toegang naar gebruik.