De Nieuwe Kerk — ooit aan Sint-Nicolaas gewijd — vormt samen met de Koorkerk en de Lange Jan het grote driedelige kerkschip van de abdij van Middelburg. Al in de veertiende eeuw stond hier een kerk. Maar haar huidige gezicht ontstond uit een ramp: in 1568 verwoestte een brand het abdijdak en de kerk, precies aan de vooravond van de opstand tegen Spanje. Men herbouwde haar zoals we haar nu zien: een sobere tweebeukige hallenkerk met hoge spitsboogvensters en onversierde steunberen, voltooid aan het einde van de zestiende eeuw.
Die soberheid is geen armoede maar de smaak van een nieuwe tijd. Nauwelijks herbouwd, ging de kerk — net als de naburige Koorkerk — over naar de Reformatie, toen de troepen van Willem van Oranje de abdij op de geestelijken veroverden. De Nieuwe Kerk werd een van de grote protestantse kerken van het gouden Zeeland, tweede handelsgewest van de Republiek. De lichte kaalheid van de witte muren, gemaakt voor het woord en niet voor het beeld, is het architecturale manifest van deze gereformeerde renaissance.
Wist je dat?
De drie delen van de abdij — Koorkerk, Wandelkerk en Nieuwe Kerk — volgen elkaar onder één dak op, met de Lange Jan in het midden: een van de grootste middeleeuwse kerkcomplexen van het land, achtereenvolgens katholiek en calvinistisch.
Praktisch
Abdijplein / Groenmarkt, Middelburg. Rijksmonument nr. 28673. Oorsprong 14e eeuw; huidige vorm na de brand van 1568, voltooid eind 16e eeuw. Protestantse kerk. Opnieuw beschadigd in 1712 en mei 1940, daarna gerestaureerd.