Nader haar van de waterkant, als het kan: daar toont de Oosterpoort zich op haar mooist, haar massa van baksteen en natuursteen verdubbeld in de spiegeling van het water. Uit 1578 is zij de enige overgeblevene van de vijf poorten die ooit de wallen van Hoorn sloten. Alle andere zijn gesloopt; deze ontkwam rond 1870 aan de slopershamer om een heel menselijke reden: de poortwachter die erboven woonde kon nergens anders heen.
Bekijk de gedrukte, gebogen doorgang die door de dikte van het gebouw is geboord — daar reden karren en trokken reizigers doorheen. Kijk dan omhoog naar de sierlijke gevels. De architect, Joost Jansz. Bilhamer (1541–1590), bracht er een duidelijk italianiserende smaak in: baksteen en natuursteen verenigd in een ontwerp waarin de renaissance uit het Zuiden doorschemert, getemperd door noordelijke degelijkheid. In 1601 werd er een woning bovenop gezet.
Deze poort vertelt twee tijdperken in één monument: de gesloten stad, op haar hoede tegen Spanje, en de zelfverzekerde stad die na de vrede mensen boven haar verdedigingswerken laat wonen. Te zien: de gedrukte doorgang, de italianiserende geveldecoratie van Bilhamer, en — vanaf de oever — de volledige weerspiegeling in de gracht.
Wist je dat?
De Oosterpoort dankt haar behoud mogelijk aan een dienstwoning: toen de stad haar rond 1870 wilde slopen, vond de poortwachter bovenin geen ander onderdak, en de sloop werd uitgesteld — lang genoeg om het monument uiteindelijk te redden.
Praktisch
- Waar: oostrand van de oude stad, aan het water.
- Architect: Joost Jansz. Bilhamer (Beeldsnijder).
- Data: poort 1578; woning toegevoegd 1601.
- Status: enige bewaarde van de vijf poorten van Hoorn.