In 1614 bouwde de stad Zwolle op haar Grote Markt een nieuwe hoofdwacht, vermoedelijk naar ontwerp van landmeter Thomas Berentz uit Kampen. Het gebouw heeft een dubbele logica, af te lezen aan de gevel: twee deuren, twee zalen. Links de wacht van het garnizoen, rechts de burgerwacht. Ieder zijn ingang, ieder zijn post — militaire en stedelijke orde naast elkaar.
De zandstenen middengevel in renaissancetrant draagt in gouden letters op drie blauwe velden: ANNO — VIGILATE ET ORATE — 1614, „Waakt en bidt". De restauratie van 1887 onder leiding van P. J. H. Cuypers herstelde de oorspronkelijke toestand.
Wist je dat?
De gevel verraadt de werking van de stad: twee aparte deuren scheidden de garnizoenswacht van de burgerwacht. Militaire veiligheid en burgermilitie deelden één dak zonder zich te vermengen.
Praktisch
Hoofdwacht, 1614, toegeschreven aan Thomas Berentz (Kampen). Twee wachtruimten (garnizoen / burgerij). Gerestaureerd in 1887 (Cuypers). Rijksmonument. Grote Markt 20, Zwolle.